Actueel

Kerkelijke archieven Ameland

 

Op 22 november 2012 zijn door de kerkenraad van de Federatie Doopsgezind Gereformeerd Ameland de archieven van de Gereformeerde Kerk Hollum over de periode 1856-2009, het archief van de Stichting Kerk in de Recreatie Ameland over de periode 1955-2011 en een aanvulling op de archieven van de Doopsgezinde Gemeenten Ameland over de periode 1910-2009 in een bijeenkomst in het gemeentehuis te Ballum formeel in bewaring gegeven. Wethouder Bakema ontving symbolisch het oudste notulenboek van de Gereformeerde Kerk en ondertekende daarna samen met de vertegenwoordigers van de kerkenraad en de streekarchivaris de overeenkomsten. De archieven zijn – op verzoek van de kerkenraad – door S. Koorn bewerkt en geïnventariseerd. De inventarissen zijn voorlopig alleen nog op papier in het gemeentehuis te Ballum en in het Streekarchief te Dokkum raadpleegbaar.

Met deze inbewaargeving is het merendeel van de kerkelijke archieven op Ameland in de gemeentelijke archiefbewaarplaats aanwezig en beschikbaar voor onderzoek in de Amelander geschiedenis.

 

 


 

Tentoonstelling Verdwenen schepen van de Dongeradelen in de studiezaal van het Streekarchief

 

Snik, Aak en Blazer zijn de  scheepstypen waarmee vissers uit de Dongeradelen de zee opgingen. Jan G. Braaksma uit Leystad heeft in een kort geleden verschenen boek de geschiedenis van deze scheepstypen ontrafeld en gedetailleerd beschreven aan de hand van resultaten van o.a. archeologische opgravingen, mondelinge overleveringen en gegevens uit archiefonderzoek. In de tentoonstelling, opgezet ter gelegenheid van het verschijnen van het gelijknamige boek, wordt aan de hand van tekeningen, foto’s, archiefstukken en teksten uit kranten en archieven in het kort de kenmerken en verschijningsvormen van ieder scheepstype uitgelegd.  Ook wordt duidelijk gemaakt hoe de schepen zich nu op andere wijze manifesteren, waarbij de huidige Wierumer Aak, op een aantal punten afwijkend van de originele voorgangers, de nodige aandacht krijgt.

De tentoonstelling is in de studiezaal van het Streekarchief en tijdens openingsuren gratis toegankelijk.

 

 


 

Archievennieuws

 

In de afgelopen tijd zijn een aantal archieven (opnieuw) bewerkt, deels als gevolg van verkregen aanvullingen. De meeste nieuwe inventarissen zijn online beschikbaar. Maar zeer zeker op papier in de studiezaal van het Streekarchief.

 

Het betreft o.a.:

 

Dongeradeel:

-         Gemeente Oostdongeradeel (1657-1928)

-         Stichting tot Herdenking Bonifatius’ Marteldood (1951-1954)

-         Stichting Herdenking 22 januari 1945 (1946-1990)

-         Comité Bonifatiusstandbeeld (1960-1962)

-         Stichting Crediton-Dokkum-Fulda (1974-1998)

-         NH Gemeente Nes/Wierum (1653-2011)

-         NH Gemeente Oosternijkerk (1732-2005)

-         Gereformeerde Kerk Hantum (1889-2004)

 

Schiermonnikoog

-         Collectie Heer en Feer

-         Rode Kruis, afdeling Schiermonnikoog (1947-1993)

-         Zwembad Dúnatter (2002-2010)

-         Bad Schiermonnikoog NV (1959-1975)

-         Groene Kruis, afdeling Schiermonnikoog (1914-1993)

 

Ameland

-         Gemeente Ameland (1806-1945)

-         Dorpsbelang Ballum (1953-1979)

-         Zuivelfabrieken Ameland (1904-1959)

-         Dorpsbelang Hollum (1948-1997)

-         Waddenfederatie VVV’s (1948-1961)

 

Bibliotheeknieuws

 

In de bibliotheek zijn de afgelopen tijd weer diverse nieuwe titels bijgeplaatst. Een greep daaruit:

 

-         Jan Kooistra, Horétha. Drive in show Rinsumageest

-         Jan G. Braaksma, De verdwenen schepen van de Dongeradelen

-         W. Jacobs, Teltsjes en Tinzen diel II. Ferhaaltsjes en Gedichten ut de Dokkumer Wâlden

-         P. Hillebrand, Moddergat, de historie van een Fries vissersdorp

-         Y. Steensma, Foestrum – Westergeest gemeente Kollumerland c.a.

-         B. Henstra, E. van der Noord, De oorlog in woord. Schiermonnikoog 1940-1945

 


 

Foto’s Achtkarspelen en Ferwerderadiel toegevoegd aan de Beeldbank

 

In het Historisch Informatie Punt Achtkarspelen (in de bibliotheken te Buitenpost en Surhuisterveen) werken de stichting Bibliotheken Noordoost Fryslân, de stichting Oudkarspelen en het Historisch Informatiecentrum Noordoost Fryslân met het Streekarchief Noordoost Friesland samen. In die samenwerking is ook begrepen het scannen en beschrijven van oude foto’s en ansichtkaarten van zowel de stichting Oudkarspelen als van particulieren. De gescande foto’s en beschrijvingen zijn in de Beeldbank van het Historisch Informatiecentrum Noordoost Fryslân opgenomen en te bekijken.

 

In de bibliotheek te Hallum is een Historisch Informatie Punt Ferwerderadiel. De stichting Dokumentaasjesintrum Ferwerderadiel is daarin bezig met het scannen en beschrijven van oude foto’s en ansichtkaarten uit particuliere collecties. Een eerste resultaat daarvan is ook toegevoegd aan de Beeldbank van het Historisch Informatiecentrum Noordoost Fryslân.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

 

 

 

 

Tentoonstelling

 

 

Deze zomer worden oude foto's van stads- en dorpsgezichten uit Dongeradeel tentoongesteld in de studiezaal. In samenwerking met de Historische Vereniging Noordoost Friesland heeft samensteller Paul Hillebrand van een aantal foto’s de hedendaagse plek opgezocht en opnieuw gefotografeerd. En wat te verwachten was kwam ook uit: er is op veel plaatsen een hoop veranderd, maar ook bestaan er plekjes, die in de loop van tientallen jaren bijna nog ongewijzigd zijn. Een verrassing om mee te maken.
De oude foto's zijn afkomstig uit het onlangs verschenen jubileumboek van de Historische Vereniging. Het gebonden boek bevat maar liefst 200 oude foto's, die vrijwel allemaal nog niet eerder gepubliceerd zijn. Alle dorpen uit Dongeradeel zijn erin vertegenwoordigd. Een deel hiervan is nu aan de wand van de studiezaal te zien. Ook het boek met alle foto's is hier in te zien en/of verkrijgbaar.


 

 

Een greep uit recente boekaanwinsten van het Historisch Informatiecentrum Noordoost Fryslân

 

Eddie Bakker, Van streek en van de straat. Straatnamen van Schiermonnikoog (Schiermonnikoog 2010).

            De auteur geeft in dit boek verklaringen van ruim 70 straten op Schiermonnikoog, waaronder de meest recente in de dorpsuitbreiding langs de Oosterreeweg. Per straat zijn twee foto’s opgenomen. Een foto van een vroegere situatie en een hedendaagse foto. Op duidelijke kaartjes zijn ook alle straten en wegen aangegeven.

 

Stichting Quadrant Schiermonnikoog, De verborgen schatten van Schiermonnikoog (Schiermonnikoog 2010)

            Dit boek presenteert in een aantal thema’s een rijke schakering aan maritieme voorwerpen en documenten uit alle hoeken van de wereld met hun achtergrond. De voorwerpen en documenten zijn afkomstig uit de op Schiermonnikoog aanwezige collecties en geeft daarmee een bijzonder accent aan de veelzijdige contacten van de eilandbewoners met vergelegen gebieden.

            Bijzonder is de koperen insigne of 'herkenningsteken' met het wapen van de gemeente Schiermonnikoog en het woord 'strandvonderij' voor de strandwachter of onder-strandvonder uit het midden van de 19de eeuw met daarbij (uit het archief van de gemeente Schiermonnikoog) zijn aanstelling en instructie.

 

 

 

Oense Straatsma, Een en al boerderij op Ameland (Ameland 2010)

            De auteur heeft in februari 1996 over dit onderwerp een lezing gehouden voor de stichting ‘De Ouwe Pôlle’ - Ameland. Het boek is een uitgewerkte en aangevulde tekst (nu 311 pagina’s!) van die lezing met foto’s, tekeningen en plattegronden. Het is in grote lijnen een inventarisatie en beschrijving van oude boerderijen en hun bewoners en – niet te vergeten - het agrarisch bestaan op Ameland aan de hand van literatuur, gesprekken met ouderen en archief- en beeldmateriaal. Ook wordt in het kort de zuivelindustrie op Ameland besproken.

 

Warner B. Banga, Jim mutte komme: ut waait! Molens en molenaars in Dongeradeel (Dokkum 2010)

            Het boek bevat een overzicht en beschrijving van bestaande en niet meer bestaande koren- en pelmolens, houtzaagmolens, industriemolens, rosmolens  en grutterijen en poldermolens in Dongeradeel en hun molenaars en is ruim voorzien van foto’s en kaartmateriaal.

 

Recent verschenen tijdschriften van historische verenigingen

 

’t Heer en Feer’, tijdschrift van de Cultuur Historische Vereniging ‘’t Heer en Feer’ Schiermonnikoog. Jaargang 12 (2010), nr. 3

Inhoud:

            Bauke Henstra, Het gemeentewapen van Schiermonnikoog

            Pieter Fokkes Visser, Wie was Jan Fransberg

            Douwe M. Homan, De stranding van de Noorse bark ‘Magda’ in 1896

            Oude foto’s (groepsfoto zondagsschool 1895; toneelploeg 1970; groepsfoto koor Hosanna 1963; ingebruikname waterleiding 1950; nonnen van het RK Vakcantiehuis Sint Egbert, 1919)

            Pieter Fokkes Visser, De snelheid van de post

            Johannes Kooistra, Winter 1944-1945

            Uit de archieven:

                        Zeeprotest XIV, XV

                        Scheepsberichten? (een vreemde vondst in het gemeentearchief)

            Correcties en aanvullingen (bombardement 1943; kruitopslag Martjeland; Pension Friso; ambtsjubileum burgemeester Van den Berg)

            Aanwinsten

            Bibliografie van Schiermonnikoog

 

Pôllepraet, nr. 63 van februari 2011, een uitgave van de stichting ‘De Ouwe Pôlle’ - Ameland

Inhoud:

            Museumnieuws

            Eén en al boerderij op Ameland (uitreiking eerste exemplaar)

            Schenkingen

            Verslag van de lezing over het ‘Amelander dialect’

            Oude brieven (door Getje van der Meij aan Jan Visser in de periode 1911-1914)

            Michiel Zonnevylle, Hein de Bruin

            Pieter Jan Borsch, Jelle Hansenpad

            Nieuwe website (www.historieameland.webklik.nl en www.amelandtekaart.webklik.nl)

            André Staal, De dam van Berkhout

            Ids Polet, Oorlogsjaren

            Michiel Zonnevylle, ‘Schilders in het Westland’

 

De Sneuper. Officieel orgaan van de Historische Vereniging Noordoost Friesland, Jaargang 25, nr. 1, maart 2011, Nummer 101

Inhoud:

            Kor Postma, Groeten uit Amerika (deel 12, slot)

            Freerk Hans Blom, Kwartierstaat van Freerk Abes de Beer [1875-1926]

            Mattie Bruining-Hoeksma, Hoe een bijzondere achternaam verdwijnt

            Hetto Zijlstra, Zoektocht naar familie in den vreemde

            Graaf Macchetti toch in Bolsward?

            Paul Hillebrand, Tegeltableau uit een Moddergatster visserswoning

            Jan Walda, Gedenksteen boven ingang Hervormde Kerkgebouw te Niawier

            Klaas Pera, Geert Pieters van Prins

            Hans Zijlstra en Reinder Tolsma, Pieter Tjepkes, VOC-avonturier uit Paesens en tapper te Ezumazijl

            Eimert Smits, Bijnamen in Dokkum

            Pieter Fokkes Visser, De Vrouwe Marina

            Piet de Haan, Diaconierekeningen en bouwkunde, 1: de Wande

            Bouwe van der Meulen, Reactie ‘Dokkum en de Koloniën, dl 3’

            Piet de Haan, Volksgeloof en geneesmiddelen

            Piet de Haan, Diaconierekeningen en overlijdensdata

            Eimert Smits, JEHABE, een stukje nostalgische middenstand

 

 

·


·

·

·

·

Archieven waterschappen

Het Wetterskip Fryslân heeft besloten al hun (oude) archieven te concentreren in Leeuwarden en heeft zich teruggetrokken als deelnemer in het Streekarchivariaat Noordoost Friesland met ingang van 1 januari 2011. De hier berustende archieven van de voorgangers van de voormalige waterschappen Lits en Lauwers, Tusken Waed en Ie, Noardlik Westergoa en De Wâlden zijn als gevolg van dat besluit overgedragen aan het Wetterskip Fryslân. De betreffende archieven zijn nu in Tresoar te Leeuwarden raadpleegbaar.

·